ทำความรู้จัก Climate Change (การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ)

การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (Climate Change) ไม่ใช่แค่คำศัพท์ทางวิทยาศาสตร์ แต่เป็น วิกฤตระดับโลกที่ส่งผลโดยตรงต่อสิ่งแวดล้อม สุขภาพ เศรษฐกิจ และความเป็นอยู่ของผู้คนอย่างต่อเนื่อง หลักฐานทางวิทยาศาสตร์ชี้ชัดว่าความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นในช่วงหลายทศวรรษที่ผ่านมา มีความเชื่อมโยงอย่างมากกับกิจกรรมของมนุษย์ โดยเฉพาะการปล่อยก๊าซเรือนกระจกจากการเผาไหม้เชื้อเพลิงฟอสซิล

Climate Change คืออะไร?

Climate Change คือการเปลี่ยนแปลงของรูปแบบสภาพอากาศในระยะยาว ซึ่งครอบคลุมทั้งการเปลี่ยนแปลงอุณหภูมิ ปริมาณน้ำฝน ความชื้น และลักษณะภูมิอากาศโดยรวมของโลก

สรุปง่าย ๆ คือ

• เป็นการเปลี่ยนแปลงสภาพอากาศในช่วงเวลายาวนาน
•  เกิดจากปัจจัยธรรมชาติและกิจกรรมของมนุษย์
•  ปัจจุบันมนุษย์เป็นปัจจัยหลักที่เร่งการเปลี่ยนแปลงนี้ 

ภาวะโลกร้อน (Global Warming) เป็นส่วนหนึ่งของ Climate Change โดยซึ่งหมายถึงการเพิ่มขึ้นของอุณหภูมิพื้นผิวโลกและมหาสมุทรอย่างต่อเนื่องจากการสะสมของก๊าซเรือนกระจก ซึ่งไปเชื่อมโยงกับผลกระทบอื่น ๆ เช่น คลื่นความร้อน น้ำแข็งละลาย และระดับน้ำทะเลเพิ่มสูง

สาเหตุหลักของ Climate Change

1. การเผาไหม้เชื้อเพลิงฟอสซิล

กิจกรรมของมนุษย์ เช่น การผลิตไฟฟ้า โรงงานอุตสาหกรรม การขนส่ง และการเผาไหม้ถ่านหิน น้ำมัน และก๊าซธรรมชาติ ปล่อย ก๊าซเรือนกระจก (GHGs) เช่น CO₂ ออกสู่ชั้นบรรยากาศอย่างต่อเนื่อง ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้โลกร้อนขึ้นอย่างรวดเร็ว 

2. การตัดไม้ทำลายป่า

ต้นไม้ทำหน้าที่ดูดซับ CO₂ ผ่านกระบวนการสังเคราะห์แสง การลดป่าจึงทำให้ปริมาณก๊าซเรือนกระจกสะสมในอากาศเพิ่มขึ้น ส่งผลให้ภาวะเรือนกระจกทวีความรุนแรงมากขึ้น 

3. การเกษตรและปศุสัตว์

กิจกรรมการทำเกษตรและการเลี้ยงสัตว์ปล่อยก๊าซมีเทน (CH₄) และไนตรัสออกไซด์ (N₂O) จากการย่อยของสัตว์และการใช้ปุ๋ย ซึ่งเป็นก๊าซเรือนกระจกที่มีผลต่อการกักเก็บความร้อนได้มากกว่า CO₂ หลายเท่า 

4. การฝังกลบขยะ

ขยะอินทรีย์ที่ย่อยสลายในหลุมฝังกลบปล่อยก๊าซมีเทนซึ่งยิ่งเพิ่มผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ 

ผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ

Climate Change ส่งผลกระทบกว้างไกล ทั้งด้านสิ่งแวดล้อม เศรษฐกิจ และสุขภาพ โดยประเด็นสำคัญที่พบชัดเจน ได้แก่

อุณหภูมิสูงขึ้น

อุณหภูมิพื้นผิวโลกเฉลี่ยเพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง และสัมพันธ์กับคลื่นความร้อนที่เกิดถี่และรุนแรงมากขึ้นในหลายพื้นที่

ระดับน้ำทะเลเพิ่มสูง

การละลายของแผ่นน้ำแข็งขั้วโลกและธารน้ำแข็งทำให้ระดับน้ำทะเลสูงขึ้น ทำให้พื้นที่ชายฝั่งและเกาะเล็ก ๆ มีความเสี่ยงต่อการจมน้ำ

เหตุการณ์สุดขั้วบ่อยและรุนแรงขึ้น

ฝนตกหนัก พายุ น้ำท่วม และภัยแล้งมีความถี่มากขึ้น เนื่องจากระบบภูมิอากาศที่ไม่เสถียร 

สูญเสียความหลากหลายทางชีวภาพ

การเปลี่ยนแปลงของอุณหภูมิและแหล่งที่อยู่อาศัยทำให้สัตว์และพืชหลายชนิดไม่สามารถปรับตัวทัน ทำให้ระบบนิเวศเสี่ยงเสียสมดุลและเกิดการลดลงของความหลากหลายทางชีวภาพ

ผลกระทบต่อมนุษย์

Climate Change กระทบสุขภาพโดยตรง โดยเฉพาะ “ความร้อน” ที่เป็นอันตรายมากขึ้น WHO ระบุว่าการสัมผัสความร้อนจัดเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว และอัตราการเสียชีวิตที่เกี่ยวข้องกับความร้อนในผู้สูงอายุเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญในช่วงหลายทศวรรษที่ผ่านมา

H2ทำไมเราต้องใส่ใจและร่วมมือกัน?

การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศไม่ได้เกิดขึ้นเพียงปีสองปี แต่มันเป็นการเปลี่ยนแปลงระยะยาวที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องและมีผลสะสมทางระบบโลก เช่น การเปลี่ยนแปลงฤดูกาล รูปแบบฝน ความแปรปรวนของอุณหภูมิ ฯลฯ ซึ่งหากไม่เร่งดำเนินมาตรการ ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก และเสริมศักยภาพในการปรับตัวของสังคม ผลกระทบรุนแรงจะทวีเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ 

นอกจากนี้ เหตุการณ์อากาศสุดขั้วที่เกิดจาก Climate Change ยังส่งผลต่อระบบสาธารณูปโภค ระบบไฟฟ้า และความมั่นคงทางอาหารทั่วโลก ล่าสุดมีรายงานว่าคลื่นความร้อนที่สูงขึ้นกำลังทำให้มีผู้เสียชีวิตจากความร้อนเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องทุกปี

H2: แนวทางรับมือการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ

แนวทางรับมือแบ่งได้เป็น 2 กลุ่มใหญ่ คือ การลดสาเหตุ (Mitigation) และ การปรับตัว (Adaptation) ซึ่งควรทำควบคู่กันตามกรอบคำแนะนำของ IPCC

ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก

• เพิ่มการใช้พลังงานหมุนเวียน เช่น แสงอาทิตย์ ลม พลังงานความร้อนใต้พิภพ
  
• ส่งเสริมยานพาหนะไฟฟ้าและระบบขนส่งสาธารณะ
  
• เพิ่มประสิทธิภาพพลังงานในอาคารและโรงงาน ลดการใช้พลังงานโดยไม่จำเป็น
  

การอนุรักษ์และฟื้นฟูระบบนิเวศ

ปลูกป่า ลดการตัดไม้ และฟื้นฟูพื้นที่ธรรมชาติ เพื่อเพิ่มการดูดซับคาร์บอนและช่วยระบบนิเวศ

ปรับปรุงโครงสร้างพื้นฐานให้ต้านภัยคลื่นอากาศสุดขั้ว

พัฒนา “เมืองและระบบสาธารณูปโภค” ให้ทนทานขึ้น เช่น ระบบระบายน้ำ โครงข่ายไฟฟ้า ระบบเตือนภัย รวมถึงแผนรับมือคลื่นความร้อน

การศึกษาและสร้างความตระหนัก

การสื่อสารข้อมูลที่ถูกต้องและเข้าใจง่าย ช่วยให้ประชาชน ธุรกิจ และภาครัฐตัดสินใจได้ดีขึ้น และร่วมกันลดความเสี่ยงในระยะยาว

สรุป

Climate Change คือการเปลี่ยนแปลงระยะยาวของระบบภูมิอากาศที่เกิดจากทั้งกิจกรรมของมนุษย์และปัจจัยธรรมชาติ โดยกิจกรรมมนุษย์ เช่น การเผาไหม้เชื้อเพลิงฟอสซิลและการตัดไม้ทำลายป่า เป็นปัจจัยหลักที่เร่งการเปลี่ยนแปลงนี้ ผลกระทบครอบคลุมตั้งแต่ภัยพิบัติธรรมชาติ ความหลากหลายทางชีวภาพลดลง ไปจนถึงสุขภาพและเศรษฐกิจของมนุษย์ ดังนั้น การร่วมมือระหว่างทุกภาคส่วนในการรับมือปัญหานี้จึงเป็นเรื่องเร่งด่วนและจำเป็นสำหรับอนาคตของโลก