การประชุม World Economic Forum (WEF) ประจำปี 2026 จัดขึ้นที่เมืองดาวอส ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ ระหว่างวันที่ 19–23 มกราคม 2026 ภายใต้ธีม “A Spirit of Dialogue” โดยมีผู้นำระดับโลก ซีอีโอขององค์กรข้ามชาติ และผู้กำหนดนโยบายจากหลายสิบประเทศร่วมประชุมเพื่อเสวนาเกี่ยวกับประเด็นเร่งด่วนของโลก รวมทั้ง พลังงาน ภูมิรัฐศาสตร์ เทคโนโลยี และเศรษฐกิจ
ในมิติด้านพลังงาน เวทีปีนี้ไม่ได้มุ่งเน้นเพียง “พลังงานหมุนเวียน” หรือ “การลดคาร์บอน” เท่านั้น แต่สะท้อนภาพที่ซับซ้อนมากขึ้นว่า ประเทศต่าง ๆ กำลังเผชิญคำถามเชิงยุทธศาสตร์ว่า จะบริหารความมั่นคงพลังงาน (energy security) อย่างไรท่ามกลางความไม่แน่นอนทางภูมิรัฐศาสตร์และเศรษฐกิจโลก
บทวิเคราะห์ของ Atlantic Council เรื่อง “Davos underscored how leaders are navigating global energy crossroads” ชี้ว่า โลกกำลังอยู่ใน “จุดตัดด้านพลังงาน” (energy crossroads) ซึ่งการตัดสินใจด้านพลังงานไม่ได้มีคำตอบเดียว แต่ต้องคำนึงถึงทั้งความมั่นคง ความสามารถการแข่งขัน และความยั่งยืนควบคู่กัน
1) ความมั่นคงพลังงานและความต้องการไฟฟ้าที่เพิ่มขึ้น
หนึ่งในประเด็นหลักที่ถูกกล่าวถึงใน Davos 2026 คือ ความมั่นคงของระบบพลังงาน โดยเฉพาะในบริบทที่ความต้องการไฟฟ้าเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ
รายงานของ International Energy Agency (IEA) ระบุว่าความต้องการไฟฟ้าทั่วโลกมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง โดยมีปัจจัยขับเคลื่อนจากดิจิทัลไลเซชัน การขยายตัวของศูนย์ข้อมูล (data centers) และการประยุกต์ใช้ AI ในภาคอุตสาหกรรมและบริการ (IEA Electricity Market Report)
เวที Davos สะท้อนว่า การสร้างความมั่นคงพลังงานในยุคนี้ไม่ใช่เพียงการเพิ่มกำลังการผลิต แต่ต้องพิจารณาเชิงระบบ ได้แก่
- การลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานระบบไฟฟ้า
- ความยืดหยุ่นของโครงข่าย (grid resilience)
- การจัดการความเสี่ยงจากความตึงเครียดทางภูมิรัฐศาสตร์
2) พลังงานในฐานะเครื่องมือทางภูมิรัฐศาสตร์
เวที Davos 2026 ยังสะท้อนชัดว่า พลังงานเป็นประเด็นเชิงภูมิรัฐศาสตร์ ไม่ใช่เพียงประเด็นด้านสิ่งแวดล้อม
Atlantic Council วิเคราะห์ว่า มีความแตกต่างเชิงยุทธศาสตร์ระหว่างสหรัฐฯ และยุโรปในการกำหนดทิศทางพลังงาน
- สหรัฐฯ มองพลังงานเป็นเครื่องมือเสริมศักยภาพทางเศรษฐกิจและการแข่งขัน
- ยุโรปให้ความสำคัญกับ “ความเป็นอิสระเชิงยุทธศาสตร์” และการลดการพึ่งพาภายนอก
มุมมองที่แตกต่างนี้สะท้อนว่า นโยบายพลังงานของแต่ละภูมิภาคถูกกำหนดโดยบริบททางเศรษฐกิจ ความมั่นคง และโครงสร้างอุตสาหกรรมของตนเอง
3) Critical Minerals และความมั่นคงของห่วงโซ่อุปทาน
อีกประเด็นที่ถูกกล่าวถึงจริงในเวทีปี 2026 คือ ความมั่นคงของห่วงโซ่อุปทานแร่ธาตุสำคัญ (critical minerals) ที่ใช้ในแบตเตอรี่ ระบบกักเก็บพลังงาน และเทคโนโลยีพลังงานสะอาด
ผู้นำหลายประเทศมองเรื่องนี้เป็น “ความจำเป็นทางเศรษฐกิจ” มากกว่าการแข่งขันเชิงอุดมการณ์ และมีการกล่าวถึงกลไกความร่วมมือ เช่น ความพยายามในกรอบ G7 เพื่อประสานการจัดหาและลดความผันผวนของตลาด
ประเด็นนี้ตอกย้ำว่า การเปลี่ยนผ่านพลังงานจะไม่มั่นคง หากวัตถุดิบต้นทางมีความเปราะบาง
4) บทบาทของพลังงานหมุนเวียน ฟอสซิล และนิวเคลียร์
ใน Davos 2026 การอภิปรายเรื่อง Energy Transition มีความซับซ้อนมากกว่าการแบ่งขั้วระหว่าง “ฟอสซิล” กับ “หมุนเวียน”
Atlantic Council ระบุว่า แม้พลังงานหมุนเวียนจะเติบโตต่อเนื่อง แต่เชื้อเพลิงฟอสซิลยังคงมีบทบาทในระยะสั้นถึงกลาง ขณะเดียวกัน พลังงานนิวเคลียร์ได้รับการพูดถึงมากขึ้นในฐานะแหล่งพลังงานคาร์บอนต่ำที่มีเสถียรภาพสูง
แนวโน้มที่สะท้อนจากเวทีคือ การออกแบบพอร์ตพลังงานแบบสมดุล (balanced portfolio) ที่ให้ความสำคัญกับความมั่นคง ความสามารถในการคาดการณ์ราคา และความยืดหยุ่นของระบบ มากกว่าการพึ่งพาแหล่งใดแหล่งหนึ่งเพียงอย่างเดียว
5) แนวโน้มการลงทุนพลังงานสะอาด
แม้ Davos 2026 จะไม่ได้มีการประกาศตัวเลขลงทุนเฉพาะรายประเทศอย่างเป็นทางการในเวทีหลัก แต่แนวโน้มที่ถูกกล่าวถึงคือ การลงทุนในพลังงานสะอาด โครงสร้างพื้นฐานกริด และระบบกักเก็บพลังงานยังคงเป็นทิศทางสำคัญของหลายประเทศ
ข้อมูลจาก IEA และรายงานตลาดพลังงานระหว่างประเทศสะท้อนว่า การลงทุนด้านพลังงานหมุนเวียนทั่วโลกยังคงอยู่ในระดับสูง และประเทศกำลังพัฒนาพยายามใช้เครื่องมือนโยบายเพื่อดึงดูดเงินทุนจากทั้งภาครัฐและเอกชน
ข้อคิดเชิงยุทธศาสตร์สำหรับประเทศไทย
แม้ Davos 2026 จะไม่ได้มีการประกาศตัวเลขลงทุนเฉพาะรายประเทศอย่างเป็นทางการในเวที
- เสริมความมั่นคงพลังงานระยะยาว: ออกแบบพอร์ตพลังงานที่ผสานหลายแหล่ง เพื่อรองรับการเติบโตของเศรษฐกิจดิจิทัลและอุตสาหกรรมใหม่
- ลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานระบบไฟฟ้า: การพัฒนา grid modernization และระบบกักเก็บพลังงานมีความสำคัญพอๆ กับการเพิ่มกำลังผลิต
- พัฒนาความมั่นคงของห่วงโซ่อุปทาน: สร้างพันธมิตรระดับภูมิภาคเพื่อลดความเสี่ยงจากการพึ่งพาแหล่งวัตถุดิบหรือเทคโนโลยีเพียงแหล่งเดียว
- สร้างแรงจูงใจด้านการลงทุนอย่างมีเสถียรภาพ: นโยบายที่ชัดเจน โปร่งใส และคาดการณ์ได้ เช่น กลไก PPP หรือสิทธิประโยชน์ทางภาษี จะช่วยเพิ่มความเชื่อมั่นของนักลงทุน
สรุป
งาน World Economic Forum 2026 ที่ดาวอสชี้ให้เห็นว่าพลังงานยังคงเป็นประเด็นระดับโลกที่เชื่อมโยงกับความมั่นคงของรัฐ ความสามารถการแข่งขัน และทิศทางเศรษฐกิจโลก
โลกไม่ได้กำลังเดินไปสู่รูปแบบพลังงานเดียว แต่กำลังออกแบบระบบพลังงานที่ มั่นคง ยืดหยุ่น และกระจายความเสี่ยงได้ดี
- พลังงานหมุนเวียนและเทคโนโลยีสะอาดจะยังคงดึงดูดการลงทุนระยะยาว
- ระบบพลังงานต้องพัฒนาให้มีความ มั่นคง ยืดหยุ่น และตอบสนองต่อความต้องการที่เพิ่มขึ้น
- ความร่วมมือระหว่างประเทศและห่วงโซ่อุปทานยังเป็นปัจจัยสำคัญของการเปลี่ยนผ่านพลังงานที่สำเร็จ
